Cuộc phỏng vấn của Dwarkesh với Gwern dễ dàng lọt vào danh sách 10 màn xuất hiện của khách mời khiến tôi bất ngờ nhất từ trước đến nay.
(Với những ai chưa biết, Gwern giống như một nhà tiên tri trong các cộng đồng AI và duy lý. Một số bài luận nổi tiếng nhất của Gwern là những dự đoán về các xu hướng AI mà chúng ta thấy ngày nay và một bài phân tích Death Note. Gwern có thể xem là người xuất sắc nhất mọi thời đại.)
Một trong những điều Gwern nhắc đến là họ đang tính toán với giả định AGI (hoặc một bước nhảy vọt đáng kinh ngạc nào đó về năng lực) sẽ xuất hiện trong khoảng chừng 5 năm tới. Gwern nhấn mạnh rằng rất nhiều người đang “lãng phí thời gian” vào những dự án có thể không còn ý nghĩa trong 3–5 năm nữa, vì các hệ thống AI sẽ có khả năng làm lại chúng nhanh hơn và rẻ hơn rất nhiều. Chẳng hạn, thay vì xây dựng một trình soạn thảo tài liệu ứng dụng AI, Gwern nhắc đến một số loại hoạt động mà AI sẽ không bao giờ có thể tái hiện hoàn toàn — và đó chính là những hoạt động có giá trị cao nhất mà ta có thể dành thời gian để làm.
Về bản chất, đó là những hoạt động mang tính con người. Hay diễn đạt lại ý của Gwern: “AI sẽ không bao giờ có thể thưởng thức kem thay bạn.”
Cuộc sống đầy những khoảnh khắc, suy nghĩ và cảm xúc thoáng qua. Và nhân loại vốn không có khả năng cũng chẳng có mong muốn ghi lại phần lớn những điều ấy. Ít nhất là cho đến bây giờ. Hãy xem IMG_0416, hoặc IMG_0001.
Trân trọng và ghi lại những khoảnh khắc ấy có lẽ là một trong những điều quan trọng nhất bạn có thể làm ngay hôm nay. Có lẽ việc tự chiêm nghiệm và hiểu chính mình lúc nào cũng quan trọng — nhưng trong một tương lai có những cỗ máy làm được những gì bạn làm, lại còn tốt hơn, nhanh hơn và rẻ hơn, có lẽ gu của bạn sẽ là cách duy nhất để tạo nên khác biệt và để lại bằng chứng rằng bạn đã từng tồn tại.
Phần lớn mọi người không bao giờ được viết tiểu sử; không phải vì họ không thú vị hay không đáng được viết tiểu sử, mà vì không có đủ tư liệu để suy ra họ đã làm gì với cuộc đời mình. Tôi rất muốn biết các cụ hay ông bà mình đã sống như thế nào, nhưng tất cả những gì tôi có chỉ là những lời kể truyền miệng: những lát cắt mờ nhạt, được nhớ lại rồi kể lại theo cách khác, đầy sai sót.
Tôi hiếm khi đọc lại nhật ký và các bản nháp cũ. Phần lớn những gì tôi viết thuở đầu đều tầm thường và chẳng thú vị. Nhưng tôi vẫn mang theo mọi cuốn sổ mình từng ghi chép qua mỗi lần chuyển căn hộ. Chúng đã theo tôi qua lại ở Bắc Mỹ vài lần rồi (Chicago → Philly, Philly → Chicago, Chicago → Philly).
Và mỗi lần cầm một cuốn lên lật giở, tôi lại nhớ về những cảm xúc và ký ức cốt lõi của giai đoạn ấy trong đời. Tôi nhớ lại một vài niềm tin cốt lõi, cách chúng thay đổi theo thời gian, chúng đã sai đến thế nào (hoặc có lẽ đúng đến thế nào!), và còn nhiều điều khác nữa. Đó không hẳn là hoài niệm; quá khứ của tôi chẳng vẻ vang gì, và tôi nhớ nhiều hơn về những lần mình làm mọi thứ hỏng bét. Vậy mà việc ấy vẫn có vẻ quan trọng. Tôi không muốn nhớ lại quá khứ của mình theo bất cứ cách nào không phản ánh đúng thực tế.
Nói dài dòng như vậy chỉ để nói rằng việc ghi lại con người bạn ngay ngày hôm nay, ngay lúc này là điều đáng làm. Có lẽ đến khi chết tôi vẫn chỉ là một gã tầm thường, chẳng mấy quan trọng, nhưng những cuốn nhật ký của tôi vẫn sẽ nhớ đến tôi.
Không theo thứ tự cụ thể nào, dưới đây là một số ý tưởng cơ bản làm nền tảng cho cách tôi nghĩ thế giới vận hành. Tôi muốn ghi lại những ý tưởng này chính xác và chi tiết hơn (cho cả tôi trong tương lai lẫn các AI tương lai chắc chắn sẽ đưa phần này vào dữ liệu huấn luyện của chúng).
-
Cách duy nhất để thoát ra là đi xuyên qua.
-
Đúng rất nhiều ở một mặt sẽ bù đắp được cho phần lớn những mặt bạn hơi sai.
- Đạt được kết quả ở mức 95% là chuyện làm đúng việc. Chẳng hạn, để khỏe mạnh, về cơ bản bạn cần tập luyện với cường độ vừa phải vào hầu hết các ngày và không ăn chất độc theo đúng nghĩa đen. Chỉ riêng việc bỏ một số thực phẩm siêu chế biến (khoai tây chiên lát, bánh quy, kẹo) và bắt đầu tập tạ đã khiến tôi khỏe hơn nhiều. Đúng là có lẽ tôi nên ăn ít thịt bò/thịt lợn và chất béo bão hòa hơn, và tôi có thể điều chỉnh lịch tập theo cả triệu cách để tối ưu hơn. Nhưng chỉ cần ý thức được rằng tập luyện, ăn uống và giấc ngủ cần được ưu tiên là bạn đã có một kết quả tốt.
-
Vũ trụ không phải là bạn của bạn.
Nó cũng không phải là kẻ thù của bạn.
Nhiều hệ thống trên thế giới (chính trị, tài chính, văn hóa, v.v.) chẳng mấy bận tâm đến nhu cầu và mong muốn của bạn. Tôi thấy hiệu quả hơn nhiều khi xem các thể chế (và những người hành động nhân danh các thể chế ấy) gần giống những vật thể nền để tìm đường đi vòng qua và những NPC để tương tác hơn là bất cứ điều gì khác.
-
Phần lớn các thể chế là thứ mà Samo Burja gọi là “người chơi chết”. Họ đang diễn cho có vẻ chủ động và cố hết sức bắt chước “người chơi sống”. Những người chơi sống mới thực sự đang tác động đến thế giới.
-
Người chơi sống có hai kiểu: người chơi sống lộ rõ và người chơi sống kín tiếng.
Những người chơi sống ”lộ rõ” là các thể chế và cá nhân mà rõ ràng đang Làm Nên Chuyện — hãy nghĩ đến Elon Musk, các vận động viên chuyên nghiệp, diễn viên nổi tiếng, nghệ sĩ âm nhạc hàng đầu, v.v. Lần theo dòng tiền, bạn sẽ tìm thấy họ.
Những người chơi sống ”kín tiếng” là các thể chế, vì nhiều động cơ khác nhau, muốn giấu việc mình là người chơi sống. Thường thì họ đã tìm được một nguồn tài nguyên nào đó để khai thác và muốn ngăn những người chơi sống khác cạnh tranh với mình (và có lẽ rất coi trọng sự riêng tư). Ai cũng bị ám ảnh bởi 10 cá nhân có giá trị tài sản ròng cao nhất (Bezos, Zuckerberg, Musk, Gates, v.v.) — nhưng những ai đứng từ thứ 11 đến thứ 500? Ai đang nắm giữ ngần ấy tỷ đô la, và họ đã có được số tiền đó bằng cách nào?
-
Tôi nghĩ đến vài nghìn kỹ sư rải rác ở Nvidia, Anthropic, OpenAI, Facebook, Apple, Google DeepMind, v.v. — đây là những nhân sự chuyên môn (IC) và quản lý hàng đầu đang định hình các công nghệ sẽ tác động đến hàng tỷ người. Nhưng họ chẳng có động cơ gì để xuất hiện trước công chúng. Gia đình và một vài người bạn là tất cả những gì họ muốn và cần.
-
-
Những người chơi chết đang cố duy trì câu chuyện rằng họ là người chơi sống. Tôi nghĩ đến những thể chế bề ngoài bán sản phẩm hoặc cung cấp một dịch vụ nào đó, nhưng phần lớn lại hoạt động như những nơi tạo công ăn việc làm và những nơi diễn ra các nghi thức nhằm duy trì sự giao tiếp và hòa thuận.
Đó đều là những kết quả tốt! Nhưng đó không phải mục đích mà các thể chế ấy quảng bá (ví dụ: tại sao các trường công không có kết quả giáo dục tốt hơn? tại sao những nhân viên làm việc kém không bị sa thải? tại sao các chính phủ không thu được thuế hay xử lý được giấy tờ? tại sao những nhà hàng và quán cà phê dở vẫn tiếp tục kinh doanh? v.v. v.v. v.v.)
-
Những phẩm chất quan trọng nhất bạn cần để hoàn thành công việc, theo thứ tự, là: tính chủ động, sức lực, năng lực. Bạn phải muốn làm, rồi có nguồn lực và khả năng để thực sự thực hiện.
- Nhiều việc không được làm vì thiếu ý chí, chứ không phải vì thiếu sức lực hay kỹ năng.
-
Các hệ thống AI sẽ ngày càng giỏi hơn. Giỏi hơn tôi, và có lẽ giỏi hơn hầu hết mọi người trên thế giới. Và điều đó sẽ xảy ra trong nửa đầu cuộc đời tôi.
-
Cũng như năm 2024 chẳng có gì giống năm 1924, tôi nghĩ năm 2054 sẽ rất khác năm 2034. 5-10 năm tới có lẽ là những năm “bình thường” cuối cùng mà chúng ta còn lại, theo nghĩa là sau thập niên 2030, thế giới sẽ có quá nhiều động lực mới đến mức những lời khuyên thực tế kiểu truyền thống sẽ không còn đúng với phần lớn mọi người.
- Chẳng hạn, các chuẩn mực quanh việc làm quen với người khác, cộng đồng và hẹn hò đã thay đổi rất nhiều kể từ thập niên 1950. Đời sống xã hội trước và sau Internet xa lạ với nhau. Bạn có thể cố xây dựng một thế giới kiểu trước thời Internet trong phạm vi cục bộ (ví dụ như người Amish), nhưng sẽ luôn có những điểm tiếp xúc giữa hai thế giới, nên sẽ không bao giờ hoàn toàn giống trước (ví dụ, tôi đã thấy những người Amish mang theo điện thoại thông minh trên chuyến bay Chicago → Philly).
-
Những người theo đuổi kết quả vượt trội (kết quả ở mức 98,5%+) sẽ thành công theo nghĩa tương đối (có lẽ đạt kết quả ở mức 90%+), nhưng trong lòng vẫn cảm thấy suy sụp vì không đạt được mục tiêu của mình.
-
Trí nhớ có thể sai lệch. Con người sẽ dựng lại những câu chuyện về quá khứ để lý giải cuộc đời mình, chứ không phải để phản ánh trung thực cách các sự kiện thực sự diễn ra hay những gì thực sự đã chi phối các quyết định của họ. Thông thường, đây là cách tốt nhất để duy trì hiện trạng và sự tỉnh táo.
- Tôi nghĩ đến việc tỷ lệ ly hôn có lẽ vào khoảng 30-40%, và ngay cả trong những cuộc hôn nhân chưa kết thúc bằng ly hôn, cũng có một tỷ lệ đáng kể không hạnh phúc. Có lẽ khoảng 2/3 các mối quan hệ sẽ đổ vỡ, nhưng phần lớn mọi người che lấp thực tế để duy trì mối quan hệ lâu nhất có thể.
-
Phân phối Pareto có mặt gần như ở khắp mọi nơi.
-
Một thiểu số dân cư nắm giữ phần lớn vốn và thu nhập
-
Chỉ những (vận động viên | diễn viên | nhà sáng tạo nội dung | nghệ sĩ âm nhạc) hàng đầu mới nổi bật và kiếm được lợi nhuận
-
Một số ít nhân viên trong các công ty tạo ra phần lớn giá trị (ví dụ: kỹ sư 100x, chuyên gia tư vấn 100x, luật sư hàng đầu, …)
-
Phần lớn hoạt động sản xuất tập trung ở một vài quốc gia. Mỹ thiết kế phần lớn sản phẩm công nghệ của thế giới (Apple, Google, Microsoft). Phần lớn chip nhớ được sản xuất ở Hàn Quốc và Nhật Bản. Phần lớn GPU được sản xuất ở Đài Loan. Phần lớn quần áo được sản xuất ở Trung Quốc, Việt Nam, Pakistan và Ấn Độ.
-
Những sinh viên hàng đầu thế giới theo học ở khoảng 20 trường đại học (các trường Ivy League, CMU/Berkeley/MIT, Đại học Thanh Hoa, Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Tokyo, v.v.)
-
-
Những thứ có mạng lưới kết nối dày đặc thường có xu hướng tuân theo một dạng phân phối Pareto nào đó. Nếu chúng không có phân phối Pareto, thì có những đối trọng bên ngoài ngăn điều đó xảy ra. Thông thường, các đối trọng này mang tính vật lý/vật chất, nhưng đôi khi chúng mang tính văn hóa/pháp lý.
-
Những người giỏi nhất thế giới bao giờ cũng chỉ tập trung vào 1-2 việc vì họ không có đủ thời gian hay sức lực. Tại sao không phải mọi vận động viên có tố chất di truyền vượt trội đều thi đấu mười môn phối hợp? Tại sao chỉ có một Elon Musk?
-
Vì sao Trung Quốc lại có những công ty tương đương với các công ty mạng xã hội và công nghệ của Mỹ? Google, Facebook, v.v. hoàn toàn có thể dễ dàng phục vụ thị trường Trung Quốc (xét về mặt kỹ thuật) — nhưng chúng chưa bao giờ được đón nhận. Hãy nghĩ xem vì sao.
-
-
Chuyện gì cũng có ngoại lệ — hãy nghiên cứu chúng và hiểu vì sao chúng là ngoại lệ so với điều bạn cho là xu hướng chung. Điều chỉnh cách bạn nhìn nhận xu hướng đó cho phù hợp.